VAPZ
voor zelfstandigen in de bouw

Fiscaal: je VAPZ-premie is aftrekbaar via je sociale bijdragen, wat een voordeel oplevert in de personenbelasting. Tegelijk verlaagt ze de basis waarop je sociale bijdragen berekend worden, zodat je ook daar minder betaalt. Een VAPZ is bovendien vrijgesteld van de premietaks van 4,40% die wel op een IPT of groepsverzekering geldt, en valt niet onder de 80%-regel maar onder een eigen plafond. Bij de uitkering op je wettelijke pensioenleeftijd geldt een gunstige eindbelasting.

Een VAPZ (Vrij Aanvullend Pensioen voor Zelfstandigen) is een aanvullend pensioen dat je als zelfstandige zelf opbouwt via je sociale bijdragen. Je stort een premie bij een verzekeraar, die het kapitaal opbouwt en bij je pensioen uitkeert. Het is de basisformule van de tweede pensioenpijler voor zelfstandigen.

Nee. De V staat letterlijk voor "Vrij": een VAPZ is volledig vrijwillig. Maar omdat het zo voordelig is en je wettelijk pensioen als zelfstandige laag ligt, is het bijna altijd de slimste eerste stap om aanvullend pensioen op te bouwen.

Bij een gewoon VAPZ gaat je volledige premie naar pensioenopbouw, met een lager plafond. Bij een sociaal VAPZ mag je ongeveer 15% meer storten, maar gaat minstens 10% van je premie naar een solidariteitsluik. Dat luik dekt je onder meer bij arbeidsongeschiktheid, overlijden, moederschap en faillissement. Veel zelfstandigen kiezen daarom voor het sociaal VAPZ.

In 2026 stort je maximaal 8,17% van je geherwaardeerd netto-beroepsinkomen in een gewoon VAPZ, met een absoluut maximum van 4.086,34 euro. Voor een sociaal VAPZ is dat 9,40%, met een absoluut maximum van 4.701,54 euro. Het plafond wordt berekend op je inkomen van ongeveer drie jaar eerder.

Ja, en dat is vaak de slimste aanpak. Het VAPZ is je basis. Heb je geen vennootschap, dan bouw je bij met een POZ. Heb je wel een vennootschap, dan bouw je bij met een IPT die je vennootschap betaalt. Je vult het best eerst je VAPZ op, want dat is de voordeligste formule.

Nee. Het VAPZ heeft een eigen wettelijk plafond, berekend als percentage van je beroepsinkomen. De 80%-regel, die zegt dat je wettelijk en aanvullend pensioen samen maximaal 80% van je laatste brutoloon mogen bedragen, geldt enkel voor IPT, POZ en de groepsverzekering, niet voor het VAPZ.

Je VAPZ-premie is aftrekbaar via je sociale bijdragen. Dat doet twee dingen tegelijk: je krijgt een voordeel in de personenbelasting én je verlaagt de basis waarop je sociale bijdragen berekend worden, zodat je daar ook minder betaalt. Dat dubbele voordeel maakt het VAPZ uniek voordelig.

Nee. Een VAPZ is vrijgesteld van de premietaks van 4,40% die wel geldt op een IPT, een groepsverzekering of een gewone levensverzekering. Daardoor gaat je volledige premie naar je opbouw. Het is een van de redenen waarom het VAPZ zo voordelig is.

Met een sociaal VAPZ ben je beschermd via het solidariteitsluik: dat kan een tussenkomst voorzien en je opbouw deels laten doorlopen bij langdurige arbeidsongeschiktheid. Je kan daarnaast een aanvullende premievrijstelling voorzien, zodat je premie wordt overgenomen en je pensioenopbouw niet stilvalt.

Je kan een begunstigde aanduiden die het opgebouwde kapitaal ontvangt als je overlijdt vóór je pensioen, vaak je partner of kinderen. Bij een sociaal VAPZ voorziet het solidariteitsluik bovendien een bijkomende dekking bij overlijden. De exacte regeling leggen we je per polis uit.

Je VAPZ-kapitaal wordt in principe uitgekeerd op je wettelijke pensioenleeftijd, wanneer je je pensioen opneemt. De uitkering wordt gunstig belast, onder meer via een fictieve rente. Vervroegd opnemen kan enkel binnen de wettelijke uitzonderingen.

Dat hangt af van je sociale bijdragen. Een VAPZ staat in de eerste plaats open voor zelfstandigen in hoofdberoep en gelijkgestelden. Werk je in bijberoep, dan kan je toegang hebben als je voldoende sociale bijdragen betaalt. We bekijken samen of je in aanmerking komt.